Document gDYLbYOMXMGvMzNE3BOk6rJrG

Van Kennis naar Actie 2de rapport van de PFAS-opdrachthouder Structuur 2de tussentijds rapport Expertenrapport Deel 1: onderzoeksverslag : onderzoeksresultaten van de recente campagnes Deel 2: expertenverslag: Stand van zaken mbt onderwerpen behandeld in de werkgroepen Deel 3: vooruitblik: verder traject / wat nog te verwachten Rapport opdrachthouder Managementsamenvatting Besluit Deel 1: Onderzoeksverslag Achtergrondwaarden voeding Drinkwater Bloedonderzoek Zwijndrecht Stof en depositie Zwijndrecht Blootstellingsscenario's Samenvatting opdrachthouder en besluiten 27/01/2022 3 Deel 2: expertenverslag Handelingskader voor beperking van PFAS-blootstelling Grondverzet Gezondheid Aanpak PFAS op middellange termijn Inventarisatie brandweersites Vergunning en handhaving Uitfasering PFAS Kennisopbouw en kennisuitwisseling Activiteitenverslag 13/03/2024 4 Deel 3 : Verdere aanpak en planning Stakeholderprocessen Substitutie PFAS-houdende producten Versterken van kennisplatformen Communicatietools PFAS-actieplan De PFAS-opdracht 13/03/2024 5 Managementsamenvatting en besluiten Knowledge for Action Communicatie: open en eerlijk ook rond onzekerheden en spanningen Co-creatie en partnerschapaanpak voor kennisontwikkeling Gebouwd op kenniscentra en stakeholder platformen Kantelpunt van Kennis naar Actie 13/03/2024 6 www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling uieder PFAS-vervuiling Op deze webpagina's geeft de PFAS-opdrachthouder van de vlaamse Regering een overzicht van de ruime problematiek rond de vervuiling met persistente chemicalin de stand van de onderzoeken naar chernicalin in de bodem. het grond, en oppervlaktewater. de lucht. voeding en het lichaam van mens en dier. De verontrustendste locaties zijn de bedrijven waar PFAS worden en werden geproduceerd en gebruikt en brandweerterreinen en de sites van industrile branden wa werden gebruikt die PFAS bevatten. Databank Ondergrond Vlaanderen Lopen er onderzoeken in uw gemeente? Dan vindt u hier een beknopt c en de stand van het onderzoek. en de bijbehorende no regret-maatregel gemeente. PFAS xv @vlaanderen.be Mt' PFAS TEST Open Issues w wis e ni PrAiteit tr,e Releases Ordenen w Prime. nuisit 2)1 Tesleraeg 2 Team 0pdrachlhouder nAitEsts31 Tes-tyran Umm opdrachmmder KASTEST-206 dit is een test I Horne e EFAS TEST/ EIASTTST.237 Testvraag 2 Team Opdrachthouder Ieewerren CimerkIng lbevalen Meer Alslurten Deelantwoordenwerden H Dale Te nTee, Over otn I Meld een probleem I Privacyverkldring I Dixlainles I Contact H Personen Mina Log in Help ET AS enteMepen Bedwen Halle ene Brode et PFAS dov.vlaanderen.be/pfas-verkenner HEM PEAS men Vlaanderen (( verbeelding werkt 2s km smal 1 100000011 '03/2024 17 Co-creatie in partnerschap Rondetafel Zwijndrecht Bedrijven, lokale besturen, burgerplatformen, ngo's Toekomstbeeld Werkgroep voor uitwerking concrete saneringsaanpak Quick wins Technische mogelijkheden Innovatieve technieken Overleg Minaraad 13/03/2024 8 Kennis- en beleidsplatformen Kennishub Omgeving en Gezondheid Vlaamse Werkgroep Zeer Zorgwekkende Stoffen OVAM Project Zorgwekkende Stoffen CCIM PFAS-subwerkgroep PARC, EmConSoil, REACH-Up, HBM4EU 13/03/2024 9 Handelingskader Risicoladder : Hoger niveau - strengere maatregelen EFSA als lange-termijndoel Uitgewerkt voor bodem, grondverzet, BVM, water, lucht Tijdelijk want veel nood aan bijkomend onderzoek Wisselwerking met EU niveau (water, voeding, producten) 13/03/2024 10 Speerpunten Optimalisatie, uitbreiding en afstemming van bestaande en nieuwe regelgeving & kaders met GGW EFSA-2020 als basis Tijdelijk kader in afwachting van verdere (wetenschappelijke) inzichten en meetdata Maximaal beperken en voorkomen van PFAS blootstelling essentieel om alle blootstellingsroutes te evalueren (milieucompartimenten, commercieel beschikbare voeding en productgebruik,...) focus in dit handelingskader ligt op Vlaamse bevoegdheden specifieke aandacht voor risicolocaties, in het bijzonder MGAG (hotspots) Duidelijkheid en rechtszekerheid garanderen, in afwachting van definitief normenkader Perspectief `milieubeleid' + `preventieve gezondheidskundige benadering' Pragmatische invulling voorzorg, gebaseerd op meest recente wetenschappelijke inzichten Voorstel handelingskader bodem-grondwater voor risicolocaties en MGAG-en Toetsingswaarden/bodemsaneringsnormen Momenteel niet mogelijk om EFSA-2020 door te rekenen naar toetsingswaarden (rekening houdend met achtergrond) Voorzorgsbenadering Toetsingswaarde vaste deel van de aarde Bestemmi I/II ngst .e FOS 3,8 */18 PFOA 4,3 4,3*/89 I 643 643 > *lagere waardes in woonzones met moestuin/kippen Verstrenging toestingswaarde PFOS bij 'industrie' DAEB benadering: in welke mate is de omgeving van de locatie gempacteerd? Houdt rekening met aanpalende terreinen/ kwetsbare locaties Toetsingswaarden grondwater > Europese limiet voor drinkwater 0,1 g/1 voor som 20 PFAS; 0,5 g/1 voor som alle PFAS Verstrenging t.o.v. voorlopige BSN (0,12 g/1 voor PFOS en voor PFOA) DAEB benadering --> aanzienlijk deel VBO's zal naar BBO doorstromen Vlarebo aanpassingen nodig Vlaanderen verbeelding werkt Voorstel handelingskader bodem-grondwater voor risicolocaties en MGAG-en Milieugezondheidskundige evaluatie en opvolging voor woonzones Afweging risico's en adviezen no-regret-maatregelen: Op basis van scenarioberekeningen (cf onderzoeksrapport) range van risicogrenswaarden voor bodem in woonzone tussen 0,16 en 200 g/kg ds PFOS afhankelijk van het gebruik Blootstellingsroute gelinkt aan het oppompen van gecontamineerd grondwater als drinkwater (putwater):, toetsing van concentratie in grondwater aan drinkwaternormen indien nodig advies om het putwater niet meer te gebruiken als drinkwater Maatregelen beogen een significante verlaging van de blootstelling Communicatie door OVAM en AZG naar lokale besturen Lokale besturen krijgen centrale rol om hun bewoners snel en correct te informeren Voorstel handelingskader bodem-grondwater voor risicolocaties en MGAG-en verdiepende fase (BBO, populatie wetenschappelijke studies,..) afperking tot richtwaarde (3 g/kg ds voor PFOS en PFOA; 8 g/kg ds som PFAS) risico-gebaseerde aanpak (o.a. op basis van extra metingen in omgeving, in eieren, groenten,...) In een hotspot kan tot een strengere aanpak besloten worden Hotspot: milieugezondheidskundige opvolging, actieplan, participatieve benadering van bevolking, industrie, medici, wetenschappers, getrokken door lokale overheid Voorstel handelingskaders grondverzet en bodemverbeteraars Grondverzet een richtwaarde / waarde vrij gebruik : 3 g/kg ds voor PFOS 3 g/kg ds voor PFOA 8 g/kg ds voor de som van de PFAS Wat betreft bouwkundig bodemgebruik kan lokaal meer ruimte worden geboden (werkwijze is verantwoordelijkheid bodemsaneringsdeskundige) Bodemverbeteraars Huidig kader gebaseerd op richtwaarde/ waarde vrij gebruik : 3 g/kg ds voor PFOS 3 g/kg ds voor PFOA 8 g/kg ds voor de som van de PFAS (zonder PFOS/PFOA) Voorstel aanpassing: voor afvalstoffen die in of als bodemverbeteraar of meststof gebruikt worden: 15 g/kg ds voor de som 20 PFAS uit de Dwrichtlijn (0,1 g/l) Handelingskader drinkwater Europese drinkwaterrichtlijn Som PFAS (som van 20 geselecteerde stoffen): 0,1 g/l Totaal PFAS (som van alle PFAS): 0,5 g/l Normenkader uiterlijk januari 2023 in drinkwaterwetgeving Doorrekening van EFSA-2020 naar drinkwater: 0,004 g/l Grondwater gebruikt als drinkwater: > 0,1 g/l: advies om grondwater niet te gebruiken om te drinken, koken of voor voedselbereiding 0,004 - 0,1 g/l: risicogericht wordt bekeken of er no-regret-maatregelen nodig zijn Voorstel handelingskader retour bemalingswater Retour van bemalingswater geniet de voorkeur vanuit kwantitatief oogpunt/ gekoppeld aan droogteproblematiek; ook kwalitatief voorkeur voor retour naar dezelfde watervoerende laag Noodzakelijk om steeds lokaal de beste piste af te wegen Concrete richtlijnen haalbaar voor retour van bemalingswater in PFAS-risicogebieden? Rbeemkeanliinnggswhoatuedresntdanedmaaertd dtoee bteesltaataenndiendwienetvgeovldinaga,n iswaoarnddt evvooolrggeensdteeldvooomrwareatroduern: van De retour gebeurt in dezelfde watervoerende laag Som PFAS 20 (totale concentratie voor 20 geselecteerde stoffen) is lager dan 0,1 g/l Som van de kwantitatieve componenten is lager dan 0.5 g/l Rvoetlgoeunrdevagnevbale:malingswater dat niet voldoet aan de deze voorwaarden kan enkel in De retour gebeurt in dezelfde watervoerende laag Rbientnoeunr dbeinanfepnomdepignrgesnkzeegnelvvaannddee bbeetmroakliknegn IIOA (ingedeelde inrichting of activiteit) EN Som van de kwantitatieve componenten (inclusief PFOS en PFOA) is lager dan 0.5 g/l Ebriedwtonradatrgzeoowoerdl edeeldbedscaht edrmit ineegnvapnramgmenastiesnchhektadgerornids wdaatterte. gelijk afdoende garantie Formele goedkeuring handelingskader nodig! Handelingskader oppervlaktewater Op dit moment: enkel MKN voor PFOS zoet water: jaargemiddelde MKN van 0,00065 g/l overgangswater en marien water: jaargemiddelde MKN van 0,00013 g/l maximum MKN van 7,2 g/l nieuw Europees dossier in opmaak in het kader van de prioritaire stoffen waar de MKN worden berekend voor 24 perfluorverbindingen. rekening gehouden met de verscherpte EFSA-inzichten i.v.m. PFAS Normen voor directe ecotox, voor oppervlaktewater gebruikt voor drinkwaterproductie, voor secundaire vergiftiging van in het water levende organismen en voor secundaire vergiftiging van de mens De route secundaire vergiftiging van de mens door het opnemen van in het water levende organismen levert de strengste waarden op en geldt als algemene MKN voor de PFAS. Bij de toetsing van de MKN in water worden de individuele PFAS vergeleken met PFOA (voor elke PFAS verbinding is een RPF en RBF bepaald) Handelingskader lozing afvalwater (1) PFAS afvalwater moet zo ver als mogelijk gezuiverd worden (tot beneden de rapportagegrens) Nu: 100 ng/l - toekomst: verlaging naar 20 ng/l Onderzoek gestart naar BBT + welke verdergaande technieken zijn er nog (BBT+) + voor welke afvalwaterlozing zijn deze laatste haalbaar en afdwingbaar Lozing bedrijfsafvalwater: lozingsvoorwaarden in de vergunning (ongeveer 30 bedrijven hebben bijzondere lozingsnormen) dOMG heeft bijstellingsprocedure opgestart voor bedrijven met bijzondere lozingsnormen: strengere lozingsnormen + beperking in de tijd Parallel: voorstel tot aanpassing Vlarem uitgewerkt (in publieke consultatie) algemene bepalingen inzake het lozen van gevaarlijke stoffen verduidelijken: wanneer bijzonder lozingsnormen aanvragen? Actualisatie van sectorale lozingsnormen Handelingskader lozing afvalwater (2) Lozing huishoudelijk afvalwater RWZIs bron van PFAS-emissie naar oppervlaktewater VMM werkt met Aquafin aan een proefproject (RWZI Aartselaar): met welke nieuwe technieken kunnen micropolluenten (oa PFAS) uit het afvalwater gehaald worden Lozing bemalingswater: achtereenvolgens voorkeur geven aan Bemaling maximaal beperken; Retour van het bemalingswater In laatste instantie: lozing in een waterloop of als ook dat niet mogelijk zou zijn in riolering. Steeds lokale afweging van beste piste! Tijdelijk kader: huidige rapportagegrens van 100 ng/l per stof = richtwaarde Bijkomend: groepsnorm voor PFAS van 500 ng/l Handelingskader zwem- en recreatiewater Geen internationale normen beschikbaar AZG heeft voorlopige toetsingswaarden afgeleid voor de som van de EFSA-4 ((PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS) voor zwemwater: Kind (3-6 jaar) 200 ng/l Volwassenen 1.000 ng/l Overschrijding: advies om niet te zwemmen Voor recreatie: specifieke risicoanalyse wegens ander gebruiksprofiel voor recreatiewater i.v.m. zwemwater Handelingskader lucht Voor fijn stof werd een tijdelijk toetsingskader (voor chronische blootstelling) afgeleid gebaseerd op de gezondheidskundige advieswaarde van EFSA voor de som van de EFSA-4 (PFNA+PFOA+PFHxS+PFOS) betekent dit een grenswaarde van 0,4 2,2 ng/m3 (jaargemiddelde concentratie) en dit voor een allocatie van respectievelijk 20 en 100%. gebruikt in de vergunningsvoorwaarden van de aannemers die actief zijn bij de Oosterweelwerken De advieswaarde van 0,4 ng/m3 wordt gebruikt ter hoogte van bewoning en ter bescherming van de buurtbewoners. De 2,2 ng/m3 in de onmiddellijke nabijheid van de werf ter bescherming van de werknemers. Overschrijding: no-regretmaatregelen Depositiestof en binnenlucht: nog geen kader Ook te bekijken hoe andere PFAS moeten/kunnen meegenomen worden Vooruitblik Tijdelijk kader: snelle wetenschappelijke evoluties (EFSA 2020, ATSDR 2021, draft EPA 2021,...) Onzekerheden opname PFAS vanuit bodem in gewassen, groeten, eieren,... Onzekerheden gedrag/aanwezigheid PFAS in grondwater (uitlooggedrag) Evoluerende kennis in relatieve belang verschillende blootstellingsroutes Ontwikkeling EU normering Verdere afstemming in regelgevende kaders nodig: consistentie! Diverse lopende initiatieven kunnen een update onderbouwen o S-RISK model: allocatiefactor, nieuwe scenarioberekeningen, ... o PFAS binnenmilieu - zal later mogelijks leiden tot aanpassing BiMi-besluit met richt- en/of interventiewaarden o HBM fase-2 o Koppeling met gezondheidsdata o Uitlogingsonderzoek o Methodiek inschatten mixtures: RPF-RFF Grondverzet Waarde vrij gebruik: 3 PFOS - 3 PFOA - 8 PFAS Nieuwe basis voor bouwkundig bodemgebruik nodig Tijdelijk: lijst met niet-uitlooggevoelige toepassingen Identificatie van verdachte gronden - afstemming met PFAS-verkenner, RuimteModel Vlaanderen en inventarisatie 13/03/2024 24 Gezondheid Opstart onderzoeken - Zwijndrecht + koppeling met medische gegevens INTEGO Bevolkingsonderzoek 5 km Jongerenstudie HBM Omgeving 3M Opstart Vlaamse Werkgroep Zeer Zorgwekkende Stoffen Experten Objectief beoordelingskader voor ZZS van ECHA Gezondheidskundige advieswaarden - via VP & VR 13/03/2024 25 Inventarisatie brandweerterreinen 68 locaties: VBO afgerond PFOS, PFHxS, 6:2 FTS, PFPA in bodem en grondwater grote variatie in PFAS-samenstellingen Effect van verharding Vergunning en handhaving Best Beschikbare Technieken Aanscherping sectorale lozingsnormen PFAS Registerplicht gevaarlijke stoffen wordt onderzocht Ontsluiting van informatie - GIS-gekoppeld Verhoogd toezicht op PFAS-emissies Papier en pulp, zelfcontrole, stocks van blusschuim 13/03/2024 27 Uitfasering PFAS Restrictieproces REACH POP-verordening Cordinatie via CCIM PFAS werkgroep Versterking van milieumonitoring en non-target screening 13/03/2024 28 Kennisopbouw en -uitwisseling Kennisopbouw en -uitwisseling Theoretisch internationaal kader Internationale initatieven PARC, REACH-Up, ETCs, EmConSoil PFAS-actieplan Kennishub Omgeving en Gezondheid Data platform 13/03/2024 29 Vooruitblik Stakeholderprocessen Vlaanderen, Zwijndrecht, andere Kennis: sanering - substitutie Studies risico en verspreiding Platformen en communicatietools PFAS-actieplan Visie, strategie Speerpunten en indicatoren 13/03/2024 30