Document 8VBJx1bMxgO4dJvVmLEQowLde

HBM-studie aandachtsgebied 3M Stuurgroepvergadering 24 januari 2022 In opdracht van AGENTSCHAP ZORG EN GEZONDHEID Leiegardens 2014, Your Estate Solution Partners UAntwerpen - Sociale Wetenschappen/IMDO (institutioneel cordinator) VITO - Health Unit (inhoudelijk cordinator) UAntwerpen - Fac. Wetenschappen/biologie, SPHERE & BECO UAntwerpen - Fac. Farmaceutische, Biomedische en Diergeneeskundige Wetenschappen UHasselt - Data Science Instituut VUB - Analytische, Milieu- en Geochemie PIH - Departement Gezondheid (woordvoerder) Agenda Inleiding Doelstelling Globale aanpak Participatief traject Organisatie en afspraken Timing Onderzoeksvragen Voorstel studiedesign Afbakening van het studiegebied Selectie van de blootstellingsmerkers Selectie van de te collecteren matrix Selectie van de doelgroep Selectie van de merkers voor gezondheidseffecten Doelstelling Doelstelling Nagaan in welke mate de bewoners in de omgeving van 3M zijn blootgesteld aan PFAS Welke de gezondheidseffecten aanwezig zijn Het relatieve belang van de verschillende blootstellingsroutes in kaart brengen Globale aanpak Wetenschappelijke studie o.b.v. humane biomonitoring (HBM) Participatief traject Globale aanpak Humane biomonitoring "Methode om humane blootstelling aan chemicalin vast te stellen door deze stoffen, hun metabolieten of reactie producten te meten in humane weefsels of specimen, zoals bloed of urine" Gentegreerde blootstelling Merkers biologische effecten of gezondheidseffecten Aanvullende milieumetingen Modellering blootstellingsroutes Globale aanpak Milieumetingen Inwendige blootstelling FASE 1: bloedonderzoek Consumtie lokale voeding, putwater via vragenlijst PFAS in bloed FASE 2: HBM-studie Consumtie lokale voeding, putwater via vragenlijsten PFAS in bloed PFAS in bodem, ei, groenten, water, compost, huisstof Biologische veranderingen Gezondheidseffecten Metingen in bloed en urine Parametermetingen Participatief traject Adviesgroep Genk Lokale adviesgroep i.f.v. milieugezondheid Verkenning relevante perspectieven Brede betrokkenheid creren (maar indien nodig differentiatie) Lokale besturen eerste aanspreekpunt Afstemming bestaande overlegplatformen en lopend onderzoek Aandacht voor werkdruk t.g.v. Coronacrisis 4 bijeenkomsten Onderzoeksvragen en -design Rekrutering en promo Communicatiestrategie (zie ook spelregels) Interpretatie resultaten Periodieke digitale terugkoppeling i.f.v. transparantie Participatief traject Burger- en deelnemerparticipatie Pagina op websites 2 infosessies Start onderzoek Bekendmaking collectieve resultaten Consult deelnemers (individuele resultaten) Infomarkt Zutendaal Infoavond Zelzate Organisatie en afspraken Cordinatie en interne communicatie Veldwerkcomit, voorzitters Ann Colles en Eva Govarts (inhoudelijke cordinatie) Dagelijks bestuur, voorzitter Ilse Loots (institutionele en financile afwikkeling, kennisbeheer, SO en contact opdrachtgever en Stuurgroep) GDPR, ethische en toezichtscommissie, voorzitter V. Nelen (woordvoerder) en E. Den Hond Synergie met HBM4EU en PARC (EU) Sharepoint VITO voor het voorbereidend delen van werkdocumenten Spelregels Organisatie en afspraken Enterne communicatie i.f.v. deelnemers en lokale actoren Aankondiging start fase 2 Voorstelling/kennismaking via rondetafel intendant 14/02 Afstemming afgetoetst met intendant Concept en planning 1ste infovergadering PIH woordvoerderschap bij Vera Nelen Website: www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling maar ook aparte pagina nodig voor communicatie met deelnemers en met lokale actoren (te bespreken: via www.milieu-en-gezondheid.be ?) Aftoetsen + goedkeuren spelregels met consortium en stuurgroep Lokale afvaardiging waarnemend in stuurgroep en vice versa? Spelregels 1. Openbaarheid van resultaten: - Alle resultaten transparant communiceren (geen geheimhouding mogelijk) - Transparantie rond onderzoeksopzet en -proces 2. Respect voor privacy deelnemers: - Recht om te weten n om niet te weten - Anonieme voorstelling van gegevens (geen kaartweergave) 3. Deelnemers als bevoorrechte groep - Persoonlijke resultaten worden enkel gecommuniceerd aan deelnemers - Groepsresultaten worden eerst aan deelnemers meegedeeld 4. Respect voor (lokale) betrokkenheid en inspraak: - Aandacht voor participatief proces met alle relevante actoren - Alle vormen van kennis zijn in principe relevant - Meningsverschillen zijn een normaal verschijnsel 5. Neutraliteit onderzoek: - Technisch en moreel onafhankelijk werken - Diverse perspectieven verduidelijken 6. Duidelijk aangepast taalgebruik: geen vakjargon waar technisch niet nodig Timing 2021 2022 2023 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 WP 1: Cordinatie WP 2: Participatief traject WP 3: Communicatie WP 4: Studiedesign WP 5: Vragenlijsten indienen ethisch dossier X WP 6: Rekrutering en monstername WP 7: Bepaling van biomerkers WP 8: Databank en statistische analyses WP 9: Modellering blootstellingsroutes WP 10: Rapportering eindrapport X gearceerd: lagere intensiteit Onderzoeksvragen Doelstelling Nagaan in welke mate de bewoners in de omgeving van 3M zijn blootgesteld aan PFAS Welke de gezondheidseffecten aanwezig zijn Het relatieve belang van de verschillende blootstellingsroutes in kaart brengen Onderzoeksvragen betreffende blootstelling aan PFAS betreffende blootstellingsroutes betreffende voorkomen van gezondheidseffecten betreffende perceptie van de deelnemers Onderzoeksvragen blootstelling PFAS Met grote zekerheid te beantwoorden Welke PFAS-gehalten komen voor in het lichaam van de inwoners van het studiegebied? Welke PFAS komen voor in detecteerbare gehalten? Aandeel deelnemer met meetwaarden boven de toetsingswaarden? Dominante PFAS? Onderzoeksvragen met onzekerheid Vergelijking met resultaten in andere studies (Vlaanderen, Europa, international) Onderzoeksvragen blootstellingsroutes Met grote zekerheid te beantwoorden Zijn PFAS-gehalten in het lichaam geassocieerd met Geografische ligging t.o.v. gekende bronnen? Persoonskenmerken? Gedragspatronen deelnemers en/of kenmerken woning? Zijn PFAS-gehalten in huisstof geassocieerd met gedragspatronen van de deelnemers of kenmerken van de woning Onderzoeksvragen met onzekerheid Zijn PFAS-gehalten in het lichaam geassocieerd met PFAS in milieumetingen? PFAS in groenten geassocieerd met kenmerken moestuin? PFAS in eieren geassocieerd met kenmerken kippenren? Relatieve belang van de blootstellingsroutes voor PFAS-belasting? Onderzoeksvragen gezondheidseffecten Met grote zekerheid te beantwoorden In welke mate worden er biologische veranderingen/gezondheidseffecten vastgesteld die gerelateerd zijn aan PFAS? Onderzoeksvragen met onzekerheid Associaties tussen PFAS in het lichaam en waargenomen biologische veranderingen/gezondheidseffecten? Kunnen de blootstellingsgegevens gekoppeld worden aan medische gegevens in andere databanken, vb. INTEGO? Onderzoeksvragen perceptie Met grote zekerheid te beantwoorden Wat is de risicoperceptie van de deelnemers? In welke mate is er vertrouwen in verschillende instanties? Beeld van de maatschappelijke betekenis van milieu- en gezondheidsrisico's Toont hoe risico's beoordeeld en aangepakt kunnen worden Grotendeels gesloten vragen Afstemming bestaande onderzoeken (SCV, Eurobarometer, Steunpunt) Sociale stratificatie van resultaten Voorbeelden voorgaande hotspots: Perceptie van type milieuproblemen Ongerustheid over gezondheid Mening over oplossingen voor milieuproblemen Vertrouwen in informatiekanalen Milieuattituden Mening over lokale betrokkenheid Keuze afhankelijk van leeftijdsgroep Studiedesign: afbakening studiegebied r& Vlaanderen is omgeving k Vlaanderen is zorg oiEI;~ti5 f, 1113E wily Comm Vordyn silR Sd,ol NJE xb C E C 3 aR2 G2p Vlaanderen is omgeving 5 Kilomete 1\ Doze' Vlaanderen is zorg P.rk r n 80.1101.14. Bcer ha ul, rrn in, USG 41G,.A._.,..,, {RR lapriny*,.* *wits, ne .1lerrwri. &omit E kaat , rlE TWA '{r& di-- A Voserr ge 3 hl'wth rken ',Naas igium Z,rllndrec rge. rims iis 1.25 2.5 Vendor {vinden Vlaanderen is omgeving (( 5 Kilomete Baal Vlaanderen is zorg Fait VII 5.3L, ..) I rgwald i II. ., it E. a NCREMENT P SGS, METI liktS..A.._,,..,,, JP* Statistische sectoren 5 km 10-14 jaar totaal (per geboortejaar) 15-19 jaar totaal (per geboortejaar) 14-15 jaar totaal 20-39 jaar totaal Bevolkingscijfers 2021 2713 (543) 2370 (474) ~1017 10265 Statistische sectoren ellips 10-14 jaar totaal (per geboortejaar) 15-19 jaar totaal (per geboortejaar) 14-15 jaar totaal 20-39 jaar totaal Bevolkingscijfers 2021 3659 (732) 3195 (639) ~1371 15482 Studiedesign: blootstellingsmerkers r& Vlaanderen is omgeving k Vlaanderen is zorg PFAS Perfluor carboxyl zuren (PFCA's) perfluoro-n-butaanzuur (PFBA) perfluoro-n-pentaanzuur (PFPeA) perfluoro-n-hexaanzuur (PFHxA) perfluoro-n-heptaanzuur (PFHpA) perfluoro-n-octaanzuur (PFOA) perfluoro-n-nonaanzuur (PFNA) perfluoro-n-decaanzuur (PFDA) perfluoro-n-undecaanzuur (PFUnA) perfluoro-n-dodecaanzuur (PFDoA) perfluoro-n-tetradecaanzuur (PFTeDA) Perfluor sulfonaat zuren (PFSA's) perfluoro-n-butaansulfonzuur (PFBS) Perfluor-n-pentaansulfonzuur (PFPeS) perfluoro-n-hexaansulfonzuur (PFHxS) perfluoro-n-heptaansulfonzuur (PFHpS) perfluoro-n-octaansulfonzuur (PFOS) Precursoren en vervangproducten Perfluorobutylsulfonamide (FBSA) Perfluorohexylsulfonamide (PFHxSA) Perfluorooctaansulfonamide (PFOSA) 4:2 fluortelomeersulfonzuur (4:2 FTS) 6:2 fluortelomeersulfonzuur (6:2 FTS) 8:2 fluortelomeersulfonzuur (8:2 FTS) Hexafluorpropyleenoxidedimeerzuur (HFPO-DA of GenX) 4,8-dioxa-3H-perfluornonaanzuur (ADONA) PFAS@ HOME Fase-1 CAS nr 375-22-4 2706-90-3 307-24-4 375-85-9 335-67-1 375-95-1 335-76-2 2058-94-8 307-55-1 376-06-7 375-73-5 2706-91-4 355-46-4 375-92-8 1763-23-1 30334-69-1 41997-13-1 754-91-6 757124-72-4 27619-97-2 39108-34-4 13252-13-6 919005-14-4 Aantal Catomen 3 5 6 7 8 9 10 11 12 14 3 5 6 7 8 4 6 8 6 8 10 6 12 Studiedesign: matrix r& Vlaanderen is omgeving k Vlaanderen is zorg Voorstel te collecteren matrix Inwendige blootstelling = gentegreerde blootstelling Serum (budget: 300 deelnemers) Blootstellingsroute via eigen geteelde voeding (budget: 50 deeln) Bodem moestuin eieren / kippenren Groenten (4 types) compost regenwater Blootstellingsroute via inademen/ingestie huisstof (budget: 150 deeln) Studiedesign: doelgroep r& Vlaanderen is omgeving k Vlaanderen is zorg Voorstel studiepopulatie Jongeren (min. 150) en volwassenen vruchtbare leeftijd (min. 150) 2 gevoelige doelgroepen (puberteit, vruchtbare periode) gezondheidseffecten in beide groepen Bredere sectie van de bevolking dan bij 1 leeftijdsgroep Lokale, recente situatie (jongeren) + langdurige blootstelling (volw) Verschillen in relevante opnameroutes? Andere PFAS-fingerprint? Vlaamse HBM-programma 14-15 jaar: FLEHS II, III, IV 20-40 jaar: FLEHS II Aansluiting binnen Europa (PARC hotspots (12-19j), general (20-39j) Knelpunt: 2 groepen van 150 deeln minder statistische power Studiedesign: merkers gezondheidseffecten r& Vlaanderen is omgeving k Vlaanderen is zorg Voorstel merkers gezondheidseffecten schildklierhormonen bloedvetten bloedformule immunoglobulines leverfunctie BMI, heup/buikomtrek DNA-schade Bloeddruk Weggevallen: geslachtshormonen, puberteitsontw, astma/allergie, zwangerschapstimulatie, time-to-pregnancy Bijkomende merkers? Bijkomende deelnemers? www.eea.europa.eu/publications/emerging-chemical-risks-in-europe